Zaterdag 20 maart 2010.

In aflevering 24 van Beagle, in het kielzog van Darwin gaat de zoektocht naar Redmond O’Hanlon’s andere jeugdheld verder. In Indonesië gaat hij op zoek naar de geest van Alfred Russel Wallace; volgens sommigen de ware aartsvader van de evolutietheorie. Hij stuurde zijn bevindingen vanuit Indonesië naar Darwin, waarna Darwin ermee aan de haal is gegaan. Althans, dat zegt Roy Davies, oud-programmamaker bij de BBC. “Een samenzwering van de Darwin-clan!” lees meer »

Zaterdag 13 maart 2010

Redmond O’Hanlon gaat in Indonesië op zoek naar de geest van Alfred Russel Wallace; volgens sommigen de ware aartsvader van de evolutietheorie. Hij stuurde zijn bevindingen vanuit Indonesië naar Darwin, waarna Darwin ermee aan de haal is gegaan. Althans, dat zegt Roy Davies, oud-programmamaker bij de BBC. “Een samenzwering van de Darwin-clan!”

Wallace deed zijn inzichten op in het Indonesische regenwoud, met name op het eiland Ternate. Van daaruit stuurde hij Darwin meerdere brieven en een essay met zijn bevindingen. Darwin begon na lezing ervan als een waanzinnige aan zijn On the Origin of Species te werken en vervalste – volgens velen – de ontvangstdatum van Wallace’s essay. lees meer »

Zaterdag 6 maart 2010 (in plaats van woensdag 3 maart; verplaatst omwille van het voetbal).

Waarom worden Tahitiaanse vrouwen altijd afgebeeld met blote borsten en een bloemenslinger daar zorgvuldig langs gedrapeerd? En waarom is de Franse schilder Gaugain medeschuldig aan dit zorgvuldig gekoesterde beeld? In the Origin of Species durfde Darwin het nog niet te hebben over de herkomst van de mens; pas in de Descent of Man, 12 jaar later, betoogt Darwin dat alle mensen dezelfde stamouder hebben als de aap, een theorie waaruit je zou kunnen concluderen dat verschillende volkeren zich in verschillende ontwikkelingsfasen bevinden. Ergo: de ene soort is verder dan de andere. lees meer »

Woensdag 3 maart presenteerde Saartje Vandendriessche de prijsuitreiking van de Canvas Beaglewedstrijd in de schitterende troonzaal van de Koninklijke Vlaamse Academie van België voor Wetenschappen en Kunsten. Vier groepjes kregen uit de hand van Minister Ingrid Lieten de hoofdprijs: een reis naar Zuid-Afrika en een zeiltocht met de Beagle. Tien andere groepjes wonnen een zeetrip op de Noordzee en twaalf groepjes kregen een troostprijs.

>> bekijk de foto’s:

>> beluister het verslag van Radio 1 (over Ruth Joos die één dag de job van minister Lieten overnam)
>> bekijk alle inzendingen
>> bekijk de winnaars

Woensdag 24 februari 2010.

Wie heeft het octrooi op het leven? De clipper zeilt over de Stille Zuidzee op weg naar Moorea. Aan boord is moleculair bioloog Henk Roelink, een uitgevlogen Nederlander die in Berkeley zijn eigen onderzoekslaboratorium leidt. Hij verdiept zich in het menselijk genoom en duikt beestjes op uit de oceaan, om de overeenkomsten tussen het DNA van een willekeurig mini-organisme en dat van de mens te laten zien. lees meer »

Woensdag 17 februari 2010.

Galapagos: paradijs voor zakenlui, smokkelaars en christenen In 1835 woonden er 400 man op de Galapagos: een klein groepje politieke ballingen en nog wat losse verdwaalde zielen. Sinds de invasie van gelukzoekers, toeristen en keiharde zakenlui, wordt de archipel voor de kust van Ecuador bevolkt door ongeveer 30.000 mensen. Er is sprake van armoede, een snelweg, prostitutie en vervuiling. De human footprint zorgde voor het massale uitsterven van schildpadsoorten en tot de razendsnelle invasie van allerlei soorten die op de Galapagos niet thuishoren. lees meer »

Darwin verklaarde de ontwikkeling van leven, maar hoe is leven ontstaan? Wat is leven, en hoe uniek is het binnen ons universum? Vragen waar natuurkundige Paul Davies zich mee bezig houdt.

Meer van en over Paul Davies op deze site en de interactieve kaart (alles Engelstalig):
lees meer »

Zaterdag 13 februari 2010 (in plaats van woensdag 10 februari; verplaatst omwille van het voetbal).

Het is een legendarische combinatie: Darwin en de Galapagos. Volgens de legende kwam hij immers daar tot zijn evolutietheorie. In werkelijkheid zag Darwin pas vele jaren na zijn bezoek aan de archipel het licht. Op het moment zelf – tijdens zijn verblijf tussen 23 september en 20 oktober 1835 – noteerde Darwin slechts een verzameling losse observaties: dat elke vogel, schildpad en leguaan die hij opensneed uitsluitend planten en zaden bleek te eten; dat de planten dor waren, maar vooral: dat de dieren zo ongelooflijk tam en vriendelijk waren.

De toenmalige gouverneur vertelde hem wel over de subtiele verschillen tussen de schildpadden van de diverse eilanden op de archipel, maar het belang daarvan ontging Darwin. Laat staan dat hij de betekenis van de uiteenlopende vinkensnavels begreep; hij nam niet eens de moeite z’n verzamelde exemplaren per eiland afzonderlijk te rubriceren -samenhang zag hij niet. lees meer »

Beagle, in het kielzog van Darwin kun je elke woensdag na Terzake op Canvas bekijken. Vanaf de kerstvakantie (aflevering 15) programmeert Eén bovendien heruitzendingen, telkens de eerstvolgende woensdag om 14u.

Woensdag 3 februari 2010.

De clipper Stad Amsterdam is op weg naar Callao, vlakbij de Peruaanse hoofdstad Lima. Aan boord is Gregory Cushman, klimaathistoricus gespecialiseerd in het indrukwekkende natuurverschijnsel dat bekend staat als El Niño. Cushman – continu aan dek te vinden met een verrekijker op zijn neus – constateert dat El Niño weer in aantocht is. De klimaathistoricus vertelt dat de Peruanen vroeger munt wisten te slaan uit de radicale verandering in klimaat die El Niño tijdelijk veroorzaakt. De moderne maatschappij is die flexibiliteit kwijt.

Maar er is nog iets anders aan de hand. We ontdekken samen met Cushman op het Peruaanse onderzoekschip de Humboldt dat extreme uitingen van El Niño steeds vaker voorkomen, wat beurtelings voor heel veel droogte dan wel overvloedig veel water aan land zorgt. Valt dit te wijten aan de opwarming van de aarde? Wat betekent dat voor Peru en de rest van de wereld?

Aan land is Sarah Darwin op onderzoek uit. Julio Tresierra van het Wereld Natuur Fonds neemt haar mee naar de gletsjer die Lima nu nog van drinkwater voorziet. lees meer »