Donderdag 25 november 2010

De hoogtepunten uit de reeks, samengebald in één afsluitende aflevering over de Braziliaanse ervaringen van strafpleiter Jef Vermassen (criminaliteit), professor Rik Torfs (religie), Radio 1-presentator Sven Pichal (natuur), ex-judoka Robert Van de Walle (sport), journalist Tim Pauwels (politiek), seksuologe Mieke Mievis (lichaamscultuur en man-vrouwrelaties), Terzake-anker Lieven Verstraete (muziek), schilder Michaël Borremans (kunst), Unizo-baas Karel Van Eetvelt (technologie & ondernemingen) en chefkok Viki Geunes (voedselcultuur).

Donderdag 18 november 2010

Viki Geunes van restaurant ‘t Zilte in Mol is een chef met een reputatie: goed voor twee Michelin-sterren. Hij reist eerst naar Belem, in het noordoosten van Brazilië, aan de monding van de Amazone.

Gastvrouw Daniela Rocha neemt de Belgische chef mee naar de ochtendmarkt waar vissers, fruit- en groenteboeren hun verse producten verkopen. De Braziliaanse chefkok Fabio Sicilia maakt Viki en Daniela wegwijs op deze vroegmarkt. Viki ontdekt er voor hem onbekend fruit en merkwaardige vissen.
Viki en Daniela worden uitgenodigd bij chef Ofir Oliveira: Viki leert een Amazone-vis bereiden op traditionele wijze. De volgende ochtend bezoekt hij het Embrapa Instituut: hier wordt onderzoek gedaan rond Amazone-fruit en Amazone-noten. Er worden ook toepassingen onderzocht om boeren en telers te helpen met hun gewassen. Viki ontdekt de wonderen van de acai: zowel een fruit als een groente, die aan palmbomen groeit en tien keer meer vitaminen bevat dan een sinaasappel.

De volgende twee dagen brengt Viki door in het gezelschap van chefkok Kristine Klautau. Zij brengt hem naar de baai van Marajo. Ze leert Viki de geneugten van de Amazone-delta ontdekken: met een boot varen ze de delta in, door modderige mangroves. Viki leert er de paarse carangueijokrab vangen met een draadje. Hij ontdekt ook het genot van een turu: een slijmerige houtworm die in deze streek als een delicatesse wordt geserveerd. De proteïnerijke turu te pakken krijgen is een kunst en hem opeten lijkt pure waanzin, maar Viki is van geen kleintje vervaard. Midden op een grote zijarm van de Amazone maakt Viki samen met Kristine de krab klaar en ook turu-soep staat op het menu. Ook de plaatselijke bevolking komt een hapje mee-eten.

Diezelfde avond nemen Kristine en Viki een vliegtuigje naar het eiland Marajo. Viki leert er kaas maken van buffelmelk en ook het beroemde maniokgerecht farofa wordt op het eiland gemaakt. Brazilianen eten bij alles hun geliefde farofa, in duizenden variaties. Maniok is trouwens ook goed voor tal van andere typische Braziliaanse streekgerechten: tucupi is de basis van een gerecht dat dagenlang moet koken. Ook tacaca-soep wordt gemaakt van maniok. Viki bezoekt ten slotte nog een slachthuis op het eiland.

Donderdag 11 november 2010

Karel Van Eetvelt landt in San Paulo. De beurs van Brazilië doet het goed, ondernemingen zijn gezond, de economie draait op volle toeren. Maar waar ligt de focus?

Karel bezoekt zijn Braziliaanse ambtgenoot: de ceo van Sebrae, een soort Unie voor Zelfstandige ondernemers in Brazilie. Karel schrikt wanneer hij hoort dat je hier amper geld kan lenen om een zaak op te starten. En wanneer je een zaak start, duurt het maanden eer je kan beginnen: bureaucratie ten top.
De volgende ochtend bezoekt Karel het innovatieve bedrijf Natura: werknemers komen met plezier werken in dit cosmeticabedrijf dat geen winkels nodig heeft maar uitsluitend draait op de mond aan mond reklame van de Brazilianen. Natura werkt uitsluitend met natuurlijke ingredienten uit het regenwoud.

Daarna trekt Karel Van Eetvelt eropuit voor een tweedaagse kennismaking met het bedrijf IPT. Deze ‘mobiele wegenhulp voor bedrijven met technische noden’ klopt spontaan aan bij kleine ondernemers om hun problemen op te lossen. Karel staat versteld van deze aanpak, die dicht bij de ondernemers staat en nog schitterende resultaten oplevert ook. Hij gaat mee met een ‘IPT-patrouille’ om samen met IPT-baas Vicente enkele bedrijven te bezoeken.

Na deze tweedaagse bezoekt Karel met Daniela één van de allergrootste Braziliaanse bedrijven : vliegtuigbouwer Embraer. Karel kijkt met stijgende verbazing naar het enorme technologisch potentieel van dit machtige bedrijf.

Tot slot gaan Karel en Daniela naar Amyris. Dit bedrijf heeft de ambitie om de brandstof van de toekomst uit te vinden, zowel voor wagens als voor vliegtuigen. Karel is er ondertussen zeker van: Brazilie wordt een blijvende grootmacht, zeker als kleine en grote ondernemingen blijven investeren in innovatie en technologie zoals ze dat vandaag doen.

Donderdag 28 oktober 2010

Schilder Michaël Borremans arriveert in Belo Horizonte, hoofdstad van de deelstaat Minas Gerais. De kunstscene er aan het boomen, net zoals de Braziliaanse economie. Toch is daar in de kunstgalerieën voorlopig weinig van te merken. Een bezoek aan de Braziliaanse schilder Miguel Gontijo brengt gelukkig respijt: Michaël is onder de indruk van het mooie werk van deze authentieke artiest.

De volgende ochtend bezoeken Michaël en Daniela Rocha de animatiestudio van Giramundo: de ziel, passie en nederigheid van deze kunstenaars spreken boekdelen, maar Michaël wordt vooral getroffen door de kracht van de animatiefilmpjes.
Ook architectuur is belangrijk in Brazilië. Michaël Borremans ontmoet de Braziliaanse toparchitect Gustavo Penna, een erfgenaam van Oscar Niemeyer.

Daarna vertrekt Michaël voor een tweedaagse solotocht. Hij trekt naar Inhotim: een kunstencentrum in opbouw, in het midden van de jungle. Michaël ontmoet de oprichter van Inhotim: de eccentrieke miljardair Bernardo Pas. Deze peetvader van de Brazilaanse kunst heeft grootse plannen en belooft met ‘zijn’ Inhotim de Brazilianen voor eens en voor altijd vertrouwd te maken met kunst. Michaël Borremans bezoekt het enorme terrein, evalueert enkele kunstpaviljoenen en ziet dat het goed is. Meer zelfs: Inhotim wordt het belangrijkste kunstcentrum ter wereld in de 21ste eeuw.

Terug in de stad neemt Daniela Michaël mee naar het wereldberoemde Braziliaanse dansgezelschap Grupo Corpo. Michaël maakt een repetitie mee van deze unieke groep en praat met choreograaf Roberto. De Gentse schilder besluit dat de Braziliaanse kunstwereld vooral veel authenticiteit bevat.

Lieven Verstraete trekt naar São Paulo om er de Braziliaanse muziekwereld van naderbij te bekijken. Samen met gastvrouw Daniela Rocha heeft hij een exclusieve ontmoeting met één van de muzikale grootheden in Brazilië: Tom Zé. Lieven is een fan van deze man die punk, rock, poëzie en Brazilië tot muziek versmelt. De Belgische journalist is ook een liefhebber van de sambaswing: in het gezelschap van een zwarte schone en op de tonen van de fenomenale band Clube do Balanço leert Lieven écht dansen!

Maar ook rap en hip hop vind je in overvloed in São Paulo. Lieven en Daniela trekken naar een voorstad van São Paulo en dwalen door de straten met de jongens van de hiphopband Primeira Funçào. Lieven humt mee en leest in de teksten van de songs het harde straatleven in Brazilië. Daniela neemt Lieven mee naar een van São Paulo’s beste opnamestudio’s: de grote Joao Parahyba – van het Trio Mocoto – neemt er een nieuw album op: een mix van jazz en bossa nova.

De volgende ochtend belt Lieven Verstraete aan bij Jair Rodrigues, de zoetgevooisde stem van Brazilië: na talloze gouden platen en tientallen hits zingt deze vogel nog steeds zoals hij gebekt is.
Daniela en Lieven gaan ook naar de homestudio van DJ Tudo: een muziekkenner die de geschiedenis van de Braziliaanse muziek tracht in ere te houden en te archiveren.
Samen met DJ Tudo vertrekt Lieven Verstraete voor een tocht naar de ziel van de Braziliaanse muziek: in een dorpje op zo’n zeven uur van São Paulo, diep verborgen in de heuvels, vind je nog typisch Braziliaanse muziek : Lieven en DJ Tudo beginnen met hun audiomateriaal traditionele folksongs op te nemen. Te voet trekken ze verder naar de kleine dorpjes ten noordwesten van São Paulo: langs rivieren en in bescheiden huizen registreren ze religieuze gezangen en muzikale rituelen.

Terug in São Paulo regelt Daniela een ontmoeting met Antonio Pinto: de beroemdste filmcomponist van Brazilië. Mijnheer Pinto werkte mee aan de soundtrack van Michaël Mann’s Collateral, maar ook aan Cidade de Deus.

Tot slot worden Lieven en Daniela ontvangen ten huize van Arnaldo Antunes. Ooit punkrebel en rockster is Antunes vandaag een mix van Leonard Cohen en Tom Waits op zijn Braziliaans. Het Braziliaanse genie is een meester met woorden en vat als geen ander op poëtische wijze de ziel van de Braziliaanse muziek.

Donderdag 7 oktober 2010

Seksuologe Mieke Mievis trekt naar het bruisende Rio de Janeiro om er de mythe van de latin lover onder de loep te nemen. De Carioca’s (inwoners van Rio) houden tot op vandaag de machocultuur levendig. Mieke en gastvrouw Daniela Rocha bezoeken de Projac TV-studio’s van TV Globo. Hun ‘telenovela’s’ of romantische soaps zijn razend populair en worden in Brazilië dagelijks bekeken door alle lagen van de bevolking. Maar ze portretteren onrealistische man-vrouwrelaties en foute ideaalbeelden. De realiteit is heel anders dan de suikerzoete broodjes van TV Globo.

De volgende ochtend trekt Mieke naar de favela ‘Morro do Providencia’ om er de ‘Mulheres da Paz’-organisatie te bezoeken. Ze ontmoet er de ‘vredesvrouwen’ die zich inzetten tegen partnergeweld, verkrachtingen en agressie tegenover kinderen. De slachtoffers krijgen onderricht over emancipatie en leren hun zelfbeeld opkrikken. Ze leren ook praktische vaardigheden zoals een 1-2-3 huisje bouwen, zodat ze zelf voor een dak boven hun hoofd kunnen zorgen wanneer hun man hen op straat gooit.

De glamourwereld van fotomodellen leert Mieke iets anders: in deze Braziliaanse toplaag zijn de vrouwen heel onafhankelijk. De sexy modellen beslissen zelf over hun budget, huisvesting en relaties. Volgens de modellen draait alles in Rio de Janeiro om seks, maar geen enkele man bepaalt hun leven. Zij zijn de baas.
Daarna reist Mieke naar het Braziliaanse platteland met Priscilla, de uitgeefster van het vrouwenblad Mirroir. Samen bezoeken ze enkele boerinnen om er over liefde en seksualiteit te praten. Mieke en Priscilla bezoeken ook een Braziliaanse school. Op de scholen wordt geen seksuele voorlichting gegeven en ook thuis wordt nooit over seks gepraat. ‘s Avonds is Mieke te gast bij Manuel en Maria: een koppel dat al 54 jaar samen is. Vandaag trouwen zij voor de kerk. Nooit was er ruzie, geweld of misbruik. Wel veel seks: anders zouden ze nooit 10 kinderen hebben.

Terug in Rio de Janeiro bezoeken Mieke en Daniela het beruchte ‘Hotel Paris’, een bekend bordeel dat wordt begeleid door Davida, een NGO die opkomt voor de rechten van de prostituees. De hoeren weten als geen ander wat Braziliaanse mannen willen in bed.

Mieke en Daniela hebben nadien een afspraak met het instituut NOOS: hier komen handtastelijke macho’s een cursus volgen die hen door de rechtbank wordt opgelegd. Gedragsverandering is voor sommigen echt wel nodig. De bekende Braziliaanse psycholoog Nolasco kent het gedrag van Braziliaanse mannen door en door. Van hem krijgt de Belgische seksuologe te horen waarom Latijns-Amerikaanse mannen zijn wat ze zijn…

Donderdag 30 september 2010

Politiek journalist Tim Pauwels is al even kritisch voor de Braziliaanse politiek als voor de Wetstraat. Met chirurgische precisie en kennis van zaken legt hij een aantal Braziliaanse politici het vuur aan de schenen.

Tim is te gast bij de eigen TV-zender van de Braziliaanse senaat : TV Senado. Hij verbaast zich erover dat de politieke pers en media niet onpartijdig zijn: de realiteit van de macht en de politieke opportuniteiten heersen. Hij heeft ook een exclusieve ontmoeting met senator Cristovam Buarque. Slecht onderwijs blijkt de achilleshiel te zijn van de Braziliaanse samenleving.

De volgende ochtend trekken Tim en gastvrouw Daniela Rocha naar een plek waar politici nooit komen : op een boogscheut van de ministeries ligt een enorme vuilnisbelt, waar vele mensen door middel van primitieve recyclage een centje proberen te verdienen. Wie geen leefloon of ‘bolsa familia’ ontvangt, moet noodgedwongen dit soort werk doen. Maar deze generatie Brazilianen is fier en werkt hard om hun kinderen de kans te kunnen geven om te gaan studeren.

Tim en Daniela bezoeken ook een privéschool: de lerares van de Structurale-wijk doet met haar schooltje wat de staatsscholen niet doen: studenten degelijk voorbereiden op de universiteit.

De volgende ochtend vertrekt Tim Pauwels naar het Braziliaanse platteland waar hij, geholpen door de lokale gids Dieudonné, de plaatselijke dorpspolitiek zal onderzoeken. Tim valt van de ene verbazing in de andere: er zijn nog dorpen zonder riolering en zonder stromend water. Maar er is ook goed nieuws: het ‘bolsa familia’-programma van de Lula-regering werkt wel degelijk. Er is overheidsgeld wanneer families hun kroost laten studeren, geld dat enkel door de vrouw des huizes mag worden beheerd. Tim heeft ook een gesprek met de burgemeester van het dorpje Alexania: een vrouw. Onverbloemd praat ze over de corruptie en hardnekkige praktijk van Braziliaanse politici om de stemmen van hun kiezers te kopen: omkoping is hier heel normaal.
Terug in de hoofdstad mag Tim Pauwels zijn politieke opinie geven in de Braziliaanse kwaliteitskrant Folha de San Paulo. Maar haalt Tim zijn deadline en zal de eindredacteur zijn artikel durven publiceren? Tot slot regelt Daniela Rocha een ontmoeting met de omstreden politicus Marcelo Crivella. Tim speelt het spel hard en gunt de Braziliaanse senator geen millimeter maneuvreerruimte. Vooral wanneer het gesprek over creationisme gaat, dwingt de Belgische journalist de senator in de hoek….

Woensdag 23 september 2010

Voormalig Olympisch judokampioen Robert van de Walle peilt in Brazilië naar de begeleiding, structuren en budgetten van de Olympische atleten en sportinstanties. Met het oog op de Olympische spelen van 2016 trekt de vroegere topsportcoach van de Belgische Olympische atleten naar Rio de Janeiro.

In Rio doet iedereen aan sport in de zogenaamde multisportclubs. Zwemmen, basket, tennis, judo: alle sporten zitten verenigd onder het dak van een bekende voetbalclub. Robert heeft een ontmoeting met Adriano, een bekende Braziliaanse voetbalscout, met turnster Jade Barbossa en met Cielo Filho: Olympisch en wereldkampioen op de 50 meter. Zoals zovele Braziliaanse sportsterren verliet hij zijn vaderland voor een profcarrière in de USA. Robert is benieuwd naar het beleid van de Braziliaanse zwemfederatie.

In de Rocinha-favela bezoekt hij daarna zijn judocollega Flavio Canto. Flavio won een bronzen medaille op de spelen van 2004 en geeft vandaag judoles in een sloppenwijk. Ook Robert wil iets doen voor een aantal favela-kinderen die nog nooit aan sport hebben gedaan, omdat het te duur is en ver buiten hun leefwereld staat. Robert trekt twee dagen op pad met deze ‘kleine gangstertjes’ om te zien of sport iets kan teweegbrengen, nu het nog kan voor hen.

Tot slot hebben Robert en Daniela nog een ontmoeting met de populaire beach volleybal-kampioene Jackie Silva. Zij hoopt dat de Braziliaanse sportautoriteiten in de toekomst op de juiste dingen focussen, zodat de Braziliaanse atleten de medailles kunnen veroveren die ze verdienen.

Donderdag 16 september 2010

Radio 1-presentator Sven Pichal arriveert in de miljoenenstad Manaus, midden in het Amazonewoud. Sven leert als snel dat de economische belangen van de stad een zware hypotheek leggen op de gezondheid van de stadsrivieren en zelfs de machtige Amazonerivier bedreigen. lees meer »

Donderdag 9 september 2010

Professor kerkelijk recht Rik Torfs gaat in het grootste katholieke land ter wereld op zoek naar de stand van zaken bij de katholieken en het geloof in het algemeen. lees meer »