Dinsdag 8 november 2011

Niet alleen in onze relaties zijn we constant op zoek naar de perfectie en het grote geluk. Anno 2011 lijkt ‘gelukkig zijn’ wel een plicht geworden. Heel wat mensen die geen duidelijke aandoening hebben, die niet psychisch ziek zijn, stappen met ‘normale’ levensproblemen toch naar de psychische hulpverlening. Jana’s leven veranderde volledig na het volgen van een cursus ‘mindfulness’. Florian noemt zichzelf een non- conformistische kunstenaar: zijn psychoses zijn een onderdeel van zijn identiteit. En de 48-jarige Alexander kreeg de diagnose ‘Autisme Spectrum Stoornis’ één jaar nadat ook zijn zoon van zes dat label kreeg opgespeld. Experten Edel Maex, Erik Thys en Dirk De Wachter lichten toe.

TRAILER

Waarom voelen duizenden mensen vandaag de noodzaak om structureel anders in het leven te staan? Waarom hebben zoveel mensen hulp nodig om aan de huidige maatschappelijke norm te kunnen blijven beantwoorden? Een populair hulpmiddel waar mensen vandaag naar grijpen is ‘mindfulness’: een boeiend fenomeen dat de hype overstijgt. Annick praat met psychiater Edel Maex en met Jana, een muzikante die deze opleiding volgde en wiens leven nooit meer hetzelfde zal zijn.

Annick heeft ook een bijzondere ontmoeting met Florian, een kunstenaar die zich weinig aantrekt van die maatschappelijke norm. Zijn psychoses zijn een onderdeel van zijn identiteit. Zijn donkere foto’s laten niemand onberoerd. Zou de wereld er minder geniaal en kunstzinnig uitzien zonder psychische problemen? Is er met andere woorden een link tussen psychische kwetsbaarheid en creativiteit? Psychiater Erik Thys schrijft op dit moment een doctoraat over deze materie.

Tot slot onderzoekt Annick hoe we vroeger en nu met bepaalde ‘problemen’ omgaan. Autisme bijvoorbeeld. Een aandoening die een bijzondere weg heeft afgelegd. Vroeger werd de diagnose nauwelijks gesteld en vandaag is zowat iedereen die met kinderen werkt, getraind om de symptomen te onderscheppen. Alexander is een filosoof van 48. Hij kreeg de diagnose ASS, één jaar nadat ook zijn zoon van zes dat label kreeg. Twee generaties autisme. Annick praat met hen over een maatschappij in verandering.

Dinsdag 1 november 2011

Relaties maken een belangrijk deel uit van ons leven en hebben een aanzienlijke impact op ons geestelijke welzijn en onze identiteit. Zeker in tijden waarin gemiddeld één op drie huwelijken strandt en ongeveer 20% daarvan eindigt met een vechtscheiding. Relatietherapie is vandaag dan ook de meest voorkomende vorm van therapie. Meestal zijn de kinderen de dupe van relatiecrisissen. Elise leefde in twee verschillende werelden na de vechtscheiding van haar ouders. Nog ingrijpender voor een relatie is de dood: Greet trof haar zoontje van amper tien maanden oud levenloos aan in zijn wiegje. En Jeanine werd in totaal meer dan zeven jaar gepest op de werkvloer. Experten Dirk De Wachter, Lut Celie, An Hooghe, en Paul Verhaeghe lichten toe. lees meer »

LUT CELIE
Psychotherapeute Lut Celie werkt voornamelijk met kinderen en jongeren maar geeft ook trainingen aan opvoeders en begeleiders. In haar opvangcentrum ‘De Bleekweide’ begeleidt ze jongeren na verlieservaringen. Ze schreef de boeken Het kleine sterven en Luister nu eens naar mij.

DIRK DE WACHTER
Dirk De Wachter is psychiater en psychotherapeut. Hij is diensthoofd systeem- en gezinstherapie aan het Universitair Psychiatrisch Centrum K.U.Leuven Campus Kortenberg. Hij is opleider en supervisor in de gezinstherapie in verschillende centra in binnen- en buitenland. In 2012 verschijnt zijn boek ‘Borderline Times, het einde van de normaliteit’.

AN HOOGHE
An Hooghe is klinisch psycholoog en relatie- en gezinstherapeute. Ze is verbonden aan Context, Centrum voor relatie- en gezinstherapie aan het UZ Leuven. An Hooghe specialiseerde zich in ‘rouw vanuit een gezinstherapeutische benadering’.

PAUL VERHAEGHE
Paul Verhaeghe is klinisch psycholoog en psychoanalyticus. Hij is hoogleraar en vakgroepvoorzitter aan de Universiteit Gent. In 2009 publiceerde hij ‘Het einde van de psychotherapie’, waarin hij pleit voor een andere visie op de hedendaagse psychische problemen en een grondige herwaardering van de psychotherapie. In 1998 raakte hij bekend bij een breder publiek door zijn boek Liefde in tijden van eenzaamheid, een kritische analyse van de hedendaagse verhoudingen tussen man en vrouw. Dit werk werd opnieuw uitgegeven in 2011.

Dinsdag 25 oktober 2011

Zijn criminelen slachtoffer van de omstandigheden waarin ze werden grootgebracht of zit het kwade in de genen? Wanneer is iemand ontoerekeningsvatbaar en wie bepaalt zoiets? En wat is de impact op je psychische welzijn als je geconfronteerd wordt met bruut geweld? Een antwoord op deze en andere vragen zoekt Annick Ruyts in deze vierde aflevering bij verschillende daders, slachtoffers en experten. Sidney belandde van kindsbeen af in een neerwaartse spiraal van drank, drugs en criminaliteit. Henri werd na een aantal geweldplegingen ontoerekeningsvatbaar verklaard. En Hilde werd beroofd van haar veiligheidsgevoel en durft vandaag nog nauwelijks haar huis te verlaten. Experten Jochem Willemsen, Chris Dillen en Erik De Soir en Rein Gerritsen lichten toe.

Stel dat onze gedragingen door chemische processen gestuurd worden, wat betekent dat dan voor ons zelfbeeld? Zijn we dan nog verantwoordelijk voor onze eigen daden? Kunnen we dan nog kiezen tussen goed en kwaad ? Feit is dat de forensische psychiatrie vandaag een belangrijke rol speelt in ons rechtssysteem.

Sidney groeide samen met z’n broer op in de Seefhoek in Antwerpen. Hij belandde van kindsbeen af in een neerwaartse spiraal van drank, drugs en criminaliteit. In de gevangenis kreeg hij de diagnose van ‘anti–sociale persoonlijkheidsstoornis’. Zijn broer, die 14 maanden jonger is, koos voor andere helden: hij sloot zich aan bij de politie en is vandaag inspecteur. Nature or nurture? Aangeboren of aangeleerd? Psycholoog Jochem Willemsen schreef een doctoraat over dit onderwerp. Hij ondervroeg zo’n 90 mannen in Belgische gevangenissen en onderzocht hen op antisociale en psychopathische kenmerken.

Henri werd na een aantal geweldplegingen ontoerekeningsvatbaar verklaard. Hij werd ‘geïnterneerd’ maar belandde toch in de gevangenis, waar hij aan zijn lot werd overgelaten. Hij is dan zelf op zoek gegaan naar een instelling waar hij behandeld kon worden voor zijn agressieproblemen. Mét succes. Maar volgens gerechtspsychiater Chris Dillen is zo’n verhaal eerder uitzonderlijk. Hij formuleert een aanklacht tegen het schrijnende plaatsgebrek in de psychiatrie voor mensen die geïnterneerd worden en de erbarmelijke omstandigheden waarin deze mensen moeten leven in de Belgische gevangenissen.

Annick belicht ook de andere kant van het verhaal en praat met een slachtoffer. Hilde werd aangevallen op weg naar haar werk en deze gebeurtenis heeft vandaag nog altijd impact op haar geestelijke toestand. Ze werd beroofd van haar veiligheidsgevoel en durft haar huis nog nauwelijks alleen te verlaten. Psycholoog Erik De Soir geeft toelichting over traumaverwerking en de manier waarop je zulke slachtoffers het beste opvangt.

Tot slot trekt Annick naar Rein Gerritsen. Deze Nederlandse filosoof belandde in zijn jonge jaren zelf in de gevangenis voor een gewapende bankoverval. Hij buigt zich over de vraag of het kwade in elk van ons schuilt.

Dinsdag 18 oktober 2011

Sommige wetenschappers zijn ervan overtuigd dat psychische aandoeningen puur chemische processen in de hersenen zijn. Annick Ruyts onderzoekt in deze derde aflevering of die hersenwetenschap ondertussen voor nieuwe inzichten heeft gezorgd in de behandeling van psychische aandoeningen. Ze praat daarover met verschillende getuigen en experten. Simonne lijdt aan een chronische depressie en kreeg een Elektroconvulsietherapie (ECT). Peter kreeg een elektrode ingeplant in de hersenen om zijn dwanggedrag een halt toe te roepen. Een andere Peter kreeg jaren geleden de diagnose schizofrenie. Experten Patrick Allegaert, Trudy Dehue, Loes Gabriëls en Jim van Os lichten toe.

TRAILER

Hersenwetenschap is alom tegenwoordig. Neurotransmitters, frontale kwabben, limbische systemen, enz. ‘Wij zijn ons brein’: dat is het refrein. Waarom is hersenwetenschap de nieuwe religie in de psychiatrie?
Wetenschappers vandaag zoeken en masse naar biologische verklaringen voor psychische problemen maar dat is niet altijd zo geweest. Patrick Allegaert van het Dr. Guislain Museum schetst de verschillende stromingen binnen de psychiatrie van de afgelopen eeuw.

Ook in deze aflevering praat Annick Ruyts met diverse getuigen en experten. De Nederlandse professor en wetenschapsfilosofe Trudy Dehue schreef het ophefmakende boek ‘De depressie-epidemie’. Met een uiterst kritische blik benadert zij de hele ‘hersenhype’ en het biologische gedachtegoed dat vandaag onderwezen wordt aan onze universiteiten.

Annick ontmoet ook Simone, die al vele jaren depressief is. Ze volgde een lijdensweg van de ene therapie naar de andere, waarbij elke behandeling zijn voor- en nadelen bleek te hebben. En dan blijkt elektroshocktherapie, een behandeling die haar oorsprong heeft in de jaren ’30, het meest effectief. Maar wat weten we na al die jaren eigenlijk over onze hersenen?

Psychiater Loes Gabriëls is een pionier in hersenbehandelingen. Zij begeleidt 28 patiënten met een obsessieve-compulsieve stoornis die een elektrode kregen ingeplant in het brein. De behandeling lijkt futuristisch en controversieel maar blijkt bij sommigen toch te werken. Peter leed 22 jaar lang aan een dwangstoornis en leefde in een hel. Sinds bij hem zo’n elektrode werd ingebracht, functioneert hij opnieuw normaal en is het dwanggedrag verdwenen. Maar ook Loes Gabriëls benadrukt dat de hersenwetenschap nog maar in haar kinderschoenen staat.

Annick praat ook met een andere Peter: hij kreeg jaren geleden de diagnose ‘schizofrenie’: een moeilijk te begrijpen aandoening die vele vormen kan aannemen. Algemeen wordt aangenomen dat de oorzaak van deze aandoening ergens in de hersenen te vinden moet zijn. Jim van Os, een wereldwijd gerespecteerde autoriteit op het gebied van schizofrenie, denkt tegen de stroom in en trekt die stelling in twijfel.

HET VERLEDEN VAN DE PSYCHIATRIE

LOBOTOMIE EN FRENOLOGIE

DEPRESSIE-EPIDEMIE

DWANGSTOORNISSEN

SCHIZOFRENIE

PATRICK ALLEGAERT
Patrick Allegaert studeerde criminologie, filosofie en pedagogische wetenschappen. Hij is artistiek leider van het Museum Dr. Guislain. Daarnaast doceert hij cultuurfilosofie aan het Ipsoc (KATHO) en cultuurbeleid aan de Erasmushogeschool in Brussel. Hij is voorzitter van de Vlaamse Theatercommissie.

TRUDY DEHUE
Trudy Dehue is hoogleraar wetenschapstheorie en wetenschapsgeschiedenis aan de Universiteit Groningen. In 2011 is Dehue onderscheiden als Officier in de orde van Oranje Nassau vanwege haar buitengewone wetenschappelijk werk en het belang daarvoor binnen de wetenschap en voor de samenleving. Voor haar boek De depressie-epidemie ontving ze in 2009 de Eureka Boekenprijs.

LOES GABRIËLS
Loes Gabriëls is burgerlijk ingenieur en psychiater en doctoreerde in 2004 met een proefschrift over “elektrische hersenstimulatie bij therapie refractaire obsessieve compulsieve stoornis”. Momenteel combineert ze onderzoek naar de toepassing van diepe hersenstimulatie bij diverse therapieresistente psychiatrische stoornissen met klinisch werk als psychiater. Ze geeft leiding aan het ambulante centrum voor behandeling van obsessieve compulsieve stoornissen en is eveneens verbonden aan het multidisciplinaire Leuvens Universitair centrum voor slaap- en waakstoornissen van het stoornis UZ Gasthuisberg te Leuven.

JIM VAN OS
Jim van Os is hoogleraar psychiatrische epidemiologie en hoofd van de afdeling Psychiatrie en Psychologie van het Maastricht University Medical Centre. Professor van Os werd al drie keer verkozen tot Nederlandse toppsychiater en werkt mee aan Europees onderzoek naar de oorzaken en mogelijke behandelmethoden van schizofrenie. Hij werkt als enige Europees psychiater mee aan de totstandkoming van de vijfde versie van de DSM (Diagnostic and Statistical Manual), de zogenaamde ‘Bijbel van de psychiatrie’.

Dinsdag 11 oktober 2011 (uitzonderlijk om 22.30)

HERBEKIJK HIER FRAGMENTEN VAN AFL. 2 >>

In de vorige aflevering heeft Annick Ruyts ervaren hoe de snel veranderende samenleving een invloed kan hebben op de psychische gezondheid van volwassenen. Maar hoe gaan onze kinderen en jongeren daar mee om anno 2011? Velen van hen krijgen vandaag een label opgespeld en dat is op z’n zachtst gezegd een opmerkelijk fenomeen. Nooit eerder werden de diagnoses Autisme Spectrum Stoornis en ADHD zo vaak gesteld als vandaag. In die mate zelfs dat wachtlijsten bij kinderpsychiaters kunnen oplopen tot 2 jaar.

Annick bevraagt twee jongeren over hoe zij hun label ervaren. Bart studeert aan Groep -T in Leuven. Hij vertelt ons over de voor –en nadelen van ADHD. Lien kreeg enkele jaren geleden te horen dat ze lijdt aan ASS. Ze neemt ons mee naar een bijzondere wereld waar geluiden en aanrakingen kunnen leiden naar kortsluitingen en waar elke vorm van empathie ontbreekt. Toch slaagt Lien erin om een normaal leven op te bouwen: ze is een graag geziene leerling in het algemeen onderwijs, bezorgt menig toeschouwer kippenvel met haar zangtalent en droomt ervan om later les te geven.

Labels zijn controversieel. Ook in de wetenschap zijn de meningen ietwat verdeeld. Autoriteit in ADHD, kinderpsychiater Marina Danckaerts, ziet de voordelen in van vroege diagnoses terwijl psycholoog Stijn Vanheule oproept tot voorzichtigheid en pragmatisme. Over ASS praat Annick met Annemie Aerts die een jarenlange praktijkervaring heeft opgebouwd als coördinatrice in GON-begeleiding.

Naast een toenemend aantal jongeren met ADHD en autisme krijgt de kinder – en jongeren psychiatrie de laatste jaren ook meer en meer te maken met een ander opmerkelijk fenomeen: psychose na cannabisgebruik. Ook Felix heeft aan den lijve ondervonden dat cannabis al lang geen softdrug meer is. Dat onderschrijft ook kinderpsychiater Inez Vandenbussche. Zij legt uit hoe cannabis kan leiden tot een psychose.

Autisme

Diagnoses

Cannabis

Psychose

Dinsdag 4 oktober 2011

Annick Ruyts vertrekt op reis. Deze keer geen verre, exotische bestemmingen zoals we dat van haar gewoon zijn maar een mentale reis door het hoofd van de Vlaming anno 2011. Ze verdiept zich in psychische problemen die kenmerkend zijn voor de samenleving van vandaag en die vroeger nauwelijks of niet voorkwamen: burn- out, borderline en compulsief gamegedrag.

3 getuigen staan centraal: Berenice werd getroffen door een zware burn-out en vluchtte weg uit de ratrace waarin ze jarenlang meedraaide. 1,5 jaar was ze uit de running. De burn-out heeft haar leven drastisch veranderd. Na een moeilijke jeugd die gepaard ging met eetstoornissen, verbleef Ine 2 jaar in een psychiatrisch ziekenhuis waar ze vocht tegen borderline. En Pascal gleed weg in een virtuele wereld die langzaam maar zeker zijn offline leven begon over te nemen. 3 moedige getuigenissen van 3 gewone mensen. lees meer »