Maandag 16 mei 2011

Israëlische documentaire van Yael Hersonski (2009) over de manipulaties in een andere documentaire: een Nazi-propagandafilm over het getto van Warschau tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Na de oorlog ontdekten Oost-Duitse archivarissen een film die de Nazi’s in mei 1942 maakten in het getto van Warschau, kort voor de deportaties naar Treblinka begonnen. Decennia lang werd ‘Das Ghetto’ door historici en andere wetenschappers gebruikt als een bedenkelijke, maar toch authentieke bron van informatie over het leven in het getto.

De stille film combineert beelden van uitgehongerde, lijdende en stervende Joden met scènes van andere Joden die in luxe leven. Het doel van de film was niet geheel duidelijk; misschien alleen maar de ‘onverschilligheid’ tonen van rijke Joden tegenover hun arme ‘rasgenoten’. Maar in 1998 dook nog een andere filmrol op waaruit bleek dat al die schokkende taferelen zeer zorgvuldig geënsceneerd waren, of liever de beelden van de uitgemergelde en dode mensen waren echt, maar die van de rijke Joden die hen zo maar voorbijliepen, waren in scène gezet.

In A Film Unfinished maakt de Israëlische cineaste Yael Hersonski een kritische analyse van Das Ghetto. Ze onderzoekt de manipulaties sequentie na sequentie en plaatst ze in perspectief door ze aan te vullen met rapporten van een Duitse getto-bestuurder, dagboekfragmenten van het hoofd van de Joodse Raad in het getto, een interview met één van de cameramannen van destijds en getuigenissen van Joden die zelf in het getto hebben gezeten. Het resultaat is tegelijk een onthutsend document over de perfiditeit van de Nazi’s en een filosofisch commentaar over de manier waarop we naar beelden kijken, en over het verschil tussen kijken en zien.