Hoe klonk het Nederlands in het jaar 1500, toen in Gent keizer Karel geboren werd? Of in het jaar 1000, toen in het huidige Amsterdam de eerste dorpen ontstonden? En in het jaar 500, toen Clovis regeerde over onze streken? Het is eeuwenlang een groot raadsel gebleven, maar daar bracht de Leidense professor Michiel de Vaan verandering in.

Met behulp van oude beschrijvingen van onze taal, gedichten en andere documenten, slaagde hij erin een dialoog te reconstrueren zoals die 500, 1000 en 1500 jaar geleden zou geklonken hebben. Vanaf 1200 zijn er schriftelijke bronnen, daarvóór zijn er enkel losse woorden bewaard gebleven. Maar daarmee ken je de uitspraak nog niet.

Wat de Vaan daarom gedaan heeft, is evolutie van het oud-Duits, het oud-Engels, het Nederlands, het Fries en hun dialecten naast mekaar leggen. De uitspraak van een taal verandert immers volgens wetmatige patronen. Door de bekende Germaanse talen te vergelijken (waarvan de oudste het Gotisch is, ca. 400, dan het Oudengels, vanaf 700, enz.) kan hij, dankzij die wetmatige patronen, afleiden hoe de woorden er in het beginstadium uit hebben gezien. Je kan het vergelijken met het werk van paleontologen, die uit levende en uitgestorven dierskeletten kunnen afleiden hoe de stamvader van een bepaalde soort er miljoenen jaren geleden uitzag.

2011
Pieter: Ik heb hier donderdag vijf pond zoete appels gekocht. Die waren rot!
Reinhilde: Dat kan gebeuren. In plaats daarvan krijgt u een potje met verse honing.

1550 Brabants (Antwerpen)
P: Ik hεp hīr dondərdaç vaif pont z tər apələ γəkocht. Diə w rə rot
R: Da kan ʒə rə. In hār stēdǝ zεldǝ ən poetəkə mεt vεrsçən nəç kraiʒə

1000
P: Dhonresdagho kōfta ik hiar fīf punt sw tero appelo. Dhie wāron rotane
R: Sō mah gheskian. Ana dhero stedi skulut ghī hebban pottakīn mith ferskin honigo.

500
P: Thunres dagō ik kaupōdǣ hēr fīf pundu swōtjērō applō. Thē wǣrun rutanē
R: Swa mag gaskehana. Anǣ thērō stadai skuluth jī habēna puttakīna mith friskō hunangō

De Nederlandse woordkunstenaar en topmuzikant Erik de Jong alias Spinvis was zo gecharmeerd door het resultaat, dat hij besloot een song te schrijven op basis van de onderzoeksresultaten.